De historicus is een witte man met een bril, snor en elleboogstukken. Althans, dat is het beeld dat naar voren komt in een animatie die de NOS maakte. Naar aanleiding van de kabinetsplannen over verplichte lessen over het Wilhelmus liet de nieuwsomroep zien wie de inhoud van geschiedenislesboeken bepalen. De overheid – een witte man in een pak – maakt het beleid, waarna het onderzoek en schrijfwerk wordt gedaan door de witte, mannelijke historicus. ‘Gelukkig’ was er in de animatie ook nog een rol voor vrouwen weggelegd – die mogen als docent namelijk het uitvoerende werk doen.

Historicus volgens de NOS
De historicus volgens de NOS. Screenshot uit animatie ‘Wie bepaalt wat er in onze geschiedenisboeken staat’

Eenzijdige beeldvorming

Historicus Suze Zijlstra deed onderzoek naar de beeldvorming over historici. Zij schreef daarover een stuk op de website Over de Muur, die de muren rond geschiedschrijving wil slechten en een bijdrage wil leveren aan het publieke debat. Het beeld dat zij schetst stemt weinig vrolijk – niet alleen de NOS denkt dat de historicus een witte man is, ook Google draagt bij aan dat beeld. Zoeken op trefwoord ‘historicus’ levert vrijwel zonder uitzondering afbeeldingen van witte mannen op. Het googelen van ‘historica’ verandert daar weinig aan. Kortom, met de diversiteit in de beeldvorming is het slecht gesteld.

Stereotype beeldvorming is bepalend voor de wijze waarop historici en het vak geschiedenis worden gezien. Suze Zijlstra schrijft dat historici door optredens in het nieuws meer autoriteit krijgen toebedeeld. “Een autoriteit die, in ieder geval de afgelopen twee jaar bij de NOS, buitenproportioneel aan mannen wordt toegekend. Dit impliceert dat historische autoriteit vooral bij de man ligt – zelfs al is ondertussen een veel groter percentage van de historische wetenschappelijk medewerkers van universiteiten vrouw.”

De beeldvorming heeft onbewust gevolgen voor de werkvloer en ook op de wijze waarop vrouwelijke historici zichzelf waarderen. Vrouwen moeten vaak opboksen tegen het beeld dat mannen betere of serieuzere historici zijn. Zij worden niet zonder meer geaccepteerd als expert in hun vakgebied, maar moeten zich keer op keer weer bewijzen. Zelf heb ik daar helaas ook ervaring mee. Ondanks mij leeftijd zien mensen mij nog altijd als meisje in plaats van als vrouw. En wanneer ik de universiteit bezoek, bijvoorbeeld voor een afspraak of symposium, word ik voor student aangekeken. Ik probeer mij daar niets van aan te trekken, maar frustrerend is het wel om steeds geconfronteerd te worden met dezelfde vooroordelen.

Kledingstuk Hirsch
#ikbenhistoricus

#ikbenhistoricus

Het is dus hoogste tijd dat er iets gedaan wordt om de beeldvorming te veranderen. Dat kan door als vrouwelijke historicus vaker op de voorgrond te treden, maar het kan ook laagdrempeliger, via social media. Internationaal is er al het twitteraccount @womnknowhistory, dat door middel van de hashtags #ilooklikeahistorian en #womenalsoknowhistory de diversiteit onder historici wil laten zien. Suze Zijlstra pleit voor een Nederlandse variant hiervan. Ik vind dat een prachtig initiatief. Bent u historicus en voldoet u niet aan het stereotype beeld van de witte, mannelijke historicus? Laat dan ook van u horen door een foto van uzelf te plaatsen met de hashtag #ikbenhistoricus. Op die manier wordt de diversiteit onder Nederlandse historici zichtbaar gemaakt, en komt er hopelijk een (online) debat op gang over de invloed van (eenzijdige) beeldvorming en de rol van gender en etniciteit daarin.

Share