Grijs-witte paardenstaart, zwarte zonnebril, zwarte mitaines en gesteven witte kragen. Je kon Karl Lagerfeld erin uittekenen. Zijn uiterlijk was wellicht zijn beste creatie, iconischer nog dan de kledingstukken die hij ontwierp voor modehuizen als Chanel, Fendi en zijn eigen label. ‘Ideas come to you when you work’, zei Lagerfeld ooit backstage tijdens een show van Fendi, en hij werkte dan ook onvermoeid door tot aan zijn dood. Afgelopen dinsdag overleed Karl Lagerfeld op 85-jarige leeftijd.

Karl Lagerfeld

Loopbaan

Het leek soms alsof Lagerfeld het eeuwige (mode)leven had, zolang draaide hij al mee in de modewereld. Al in 1955 won hij een ontwerpwedstrijd voor mantels van het Internationale Wol Secretariaat, waarbij Yves Saint Laurent won in de categorie voor jurken. Het betekende het begin van de carrière van Lagerfeld, die na de wedstrijd aangenomen werd bij het Franse modehuis Balmain. Een paar jaar later, in 1958, werd Lagerfeld hoofdontwerper bij Jean Patou. In 1964 vertrok hij naar Rome om kunstgeschiedenis te studeren en te werken voor Tiziano, maar daarnaast deed hij werkte ook voor couturehuizen als Valentino en Chloë.

Vanaf 1965 was Lagerfeld ook werkzaam bij modehuis Fendi, dat bekendstond om zijn producten van bont. Hij moderniseerde het modehuis door onder andere mollen-, konijnen en eekhoornbont te introduceren. In 1982 werd Lagerfeld gevraagd het ingedutte Chanel uit het slop te trekken. Twee jaar later richtte hij ook nog zijn eigen label Karl Lagerfeld op. Tot aan zijn dood zou hij werkzaam blijven voor Fendi, Chanel en zijn eigen label.

‘Shape-shifter’

Iedere keer wist Lagerfeld zichzelf opnieuw uit te vinden als ontwerper en mee te gaan met de tijd. In 2004 was hij de eerste ontwerper die samenwerkte met H&M om zijn ontwerpen toegankelijk te maken voor een groter publiek. De collectie was binnen de kortste keren compleet uitverkocht. Ook was Lagerfeld zich als vroeg bewust van de kracht van beelden en social media. Geen modeshow was grootser en spectaculairder dan de shows van Chanel in het Parijse Grand Palais. Een bos, tuin, supermarkt, niets was te gek voor ‘kaiser’ Karl. De beelden van deze shows zijn op het netvlies van vele modeliefhebbers gebrand. Maar wat is nou echt de erfenis van Karl Lagerfeld? Hoe zal hij in de toekomst als ontwerper worden herinnerd?

Ondanks zijn werk voor vele modehuizen is het moeilijk om meteen een ontwerp van Karl Lagerfeld op te noemen. Chanel vond het kleine zwarte jurkje uit, Dior bedacht de New Look en Yves Saint Laurent creëerde de Mondriaanjurk, maar een dergelijk pièce de résistance is waarschijnlijk niet het eerste wat in je opkomt als je aan Lagerfeld denkt. Critici noemden Lagerfeld dan ook een ´stylist´, die niet zozeer zelf met nieuwe ideeën kwam, maar voortborduurde op de ontwerpen van voorgangers.

Lagerfelds bijdrage aan de modegeschiedenis ligt dan ook vooral in de creatie van een nieuw soort modeontwerper. De New York Times noemde hem een ‘shape-shifter’, wat ik naar het Nederlands zou willen vertalen als transformator. Door gebruik te maken van de rijke geschiedenis en iconografie van modehuizen als Fendi en Chanel en deze naar het heden te vertalen wist Lagerfeld deze merken weer hip en happening te maken. Daarmee vormde hij een voorbeeld voor veel hedendaagse ontwerpers, onder wie Tom Ford (die Gucci transformeerde), John Galliano (bij Dior) en Riccardo Tisci (bij Givenchy en Burberry). Op die manier heeft Lagerfeld een duidelijk stempel op de modewereld gedrukt en op de latere generatie ontwerpers.

Veelzijdigheid

Lagerfeld zal waarschijnlijk ook worden herinnerd vanwege zijn enorme veelzijdigheid. Zoals eerder gezegd werkte hij voor vele modehuizen tegelijkertijd. Daarnaast was hij ook fotograaf en schreef en regisseerde hij meerdere korte (reclame)films, met onder andere Nicole Kidman, Kirsten Stewart en Cara Delevigne in de hoofdrol. Die veelzijdigheid was Lagerfelds kracht, maar misschien was het tegelijkertijd zijn zwakte. Als een kameleon wist de ontwerper zich moeiteloos aan te passen aan de merken waarvoor hij werkte, waardoor een echt duidelijke identiteit als ontwerper ontbrak. Het gebrek aan focus en aandacht is wellicht ook de reden dat het eigen label van Lagerfeld nooit helemaal lekker uit de verf kwam en een enigszins ondergeschoven kindje bleef ten opzichte van Chanel en Fendi.

Desondanks mag de bijdrage van Lagerfeld aan de modewereld niet onderschat worden. Daarvoor heeft hij zich te lang staande weten te houden in de (keiharde) modewereld. Dat alleen al is een prestatie op zich. Door zijn werk voor vele modehuizen en zijn vermogen om oude merken nieuw leven in te blazen heeft hij decennialang een stempel gedrukt op de mode en is hij een voorbeeld geweest voor de huidige, en daarmee ook op een toekomstige, generatie ontwerpers. Dat zal niet snel vergeten worden.

I’m very much down to earth, just not this earth

(Karl Lagerfeld, 1933-2019)

Uitgelichte afbeelding: Stefan Strumbel [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)] via Wikimedia Commons.

Foto 1: theglobalpanorama Karl Lagerfeld via photopin (license)

Foto 2: http://www.wbayer.comhttp://www.facebook.com/wbayercom 150 ans Hôtel Beau-Rivage Genève via photopin (license)

Foto 3: Haute Couture News [CC BY-SA 3.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)] via Wikimedia Commons.

Share